Littekens worden gevormd na diepe beschadiging van de huid. Wanneer alleen de opperhuid wordt beschadigd, bijvoorbeeld bij een oppervlakkige schaafwond, zullen geen littekens optreden. Wanneer ook de lederhuid bij het letsel is betrokken, zal de huid zich herstellen met achterlating van een litteken. Het littekenweefsel bestaat uit collageen (bindweefsel).

Afhankelijk van de verwonding het huidtype, ontstaat er een bepaald soort litteken. De genezing van een chirurgisch litteken zal doorgaans anders verlopen dan die van een wond die niet wordt gehecht en vanzelf dicht moet groeien.

Sommige mensen hebben aanleg voor het maken van hypertrofische littekens. Het litteken blijft dat als het ware meer op de huid liggen. Deze aanleg kan erfelijk zijn, maar is ook rasgebonden. Donkere huidtypes hebben vaak eerder de neiging om zich te vormen tot een hypertrofische of keloïdvormige littekens.